door Filip Dewinter

De angst van kamp doen veranderen

Het boek 'Zerotolerantie tegen criminaliteit' had nooit geschreven moeten worden. Recht op veiligheid zou immers een evidentie moeten zijn in onze moderne, democratische samenleving. Helaas is de realiteit anders. 35 jaar na mei '68 plukt onze samenleving de zure vruchten van een jarenlange overdosis permissiviteit en misplaatste tolerantie. Repressie is taboe, politieagenten worden gedegradeerd tot straathoekwerkers, de excuuscultuur maakt daders tot slachtoffer, … De tijd van halfzachte oplossingen is voorbij. Het recht op veiligheid is een mensenrecht en een harde aanpak van de criminaliteit via het toepassen van het zerotolerantieprincipe dringt zich op!

Van kruimeldiefstal tot ramkraak: criminaliteit in evolutie

De criminaliteit in ons land gaat vanaf de jaren '70 alsmaar in stijgende lijn. In de jaren '70 stelde de Rijkswacht een toename vast van het aantal criminele feiten met 80%, tussen 1983 en 1990 steeg de criminaliteit met 77%. Ook in de jaren '90 kwam er geen einde aan de opmars van de misdaad. Zo nam de criminaliteit tijdens de periode van 1996 tot 2000 nogmaals met 14% toe (cijfers N.I.S.). Volgens het statistisch overzicht van het Britse Home Office was België zelfs koploper in de EU met een stijging van 14%. De gemiddelde stijging in de lidstaten van de EU in de periode 1996-2002 was 1%, in de helft van de lidstaten daalde de criminaliteit. In een stad als Antwerpen nam de straatcriminaliteit (gauwdiefstallen, diefstallen met geweld, gewapende diefstallen, handtasroof) op 7 jaar tijd met 162% toe (1995-2001). De toename van de misdaad heeft ervoor gezorgd dat criminaliteit steeds meer als een veiligheidsprobleem wordt ervaren.

Jeugdcriminaliteit: jong geleerd is oud gedaan

Vooral de toename van de jeugdcriminaliteit is verontrustend te noemen. Een nota van de Antwerpse jeugdbrigade gaf aan dat minderjarigen tussen 12 en 17 jaar in Antwerpen verantwoordelijk waren voor 16,6% van de misdrijven die in 1999 in de stad werden geregistreerd. Daders van misdrijven worden alsmaar jonger en gebruiken alsmaar meer geweld. De voornaamste schuldige is de overheid: het gebrek aan opvangplaatsen en vooral het ontbreken van een jeugdsanctierecht maakt dat minderjarige criminelen zich onaantastbaar wanen. Ook sommige ouders moeten echter voor hun verantwoordelijkheid gesteld worden: ouders die toelaten dat hun kinderen spijbelen dienen desnoods gesanctioneerd te worden.

Stadscriminaliteit: praten en knuffelen helpt niet meer

De levenskwaliteit in tal van stadswijken is er de laatste decennia op achteruit gegaan. Onveiligheid en verloedering zijn alom aanwezig. Nieuwe fenomenen van stadscriminaliteit steken de kop op: steaming, carjacking, bagjacking, groepsverkrachtingen,… Aangezien een groot deel van de daders vreemdelingen zijn, wordt de toenemende onveiligheid echter geloochend of geminimaliseerd. In sommige wijken van de grootsteden wordt de politie nog amper geduld: rellen, bendevorming en criminaliteit zijn er schering en inslag. Steeds weer worden de relschoppers gebombardeerd tot slachtoffer: slachtoffer van de werkloosheid, van de 'racistische' politie, van het 'gebrek aan kansen',… In plaats van op te treden wordt de politie geacht om met de jonge criminelen te 'babbelen' en te 'bemiddelen'. Ter vervanging van de politie wordt trouwens het straathoekwerk geïntroduceerd. De nefaste criminaliteitscijfers bewijzen intussen dat deze 'knuffelpolitiek' allerminst resultaten oplevert. Te vrezen valt dat met een voortzetting van het huidige beleid de situatie in de toekomst verder zal escaleren.

Vreemdelingencriminaliteit: het taboe!

In de jaren '80 verbood toenmalig eerste minister Martens de publicatie van cijfers betreffende het aandeel van vreemdelingen in de criminaliteit. Sindsdien wordt de waarheid over de vreemdelingencriminaliteit onder tafel geveegd. De reden voor deze doofpotpolitiek is niet ver te zoeken: de relatie tussen het hoge aandeel van vreemdelingen in de criminaliteit en de 'open deur'-politiek van deze en vorige regeringen is overduidelijk. Eind 2000 sneuvelde het taboe betreffende vreemdelingencriminaliteit, althans voor heel even, met de publicatie van het rapport Van San. Uit dit rapport bleek - zoals verwacht - een manifeste oververtegenwoordiging van de vreemdelingen in de criminaliteit. Terwijl in 1999 in de steden 1,25% van de jongeren met Belgische nationaliteit werd geregistreerd als verdachte, lag dit percentage bij Turkse jongeren op 2,12%, bij Marokkaanse jongeren op 4,02%, bij Kongolese jongeren op 6,14% en bij Oost-Europese jongeren zelfs op 16,06%. Ook in de gevangenisbevolking zijn vreemdelingen oververtegenwoordigd: maar liefst 41,6% van de gedetineerden in ons land heeft een buitenlandse nationaliteit.

Wat zijn de oorzaken van deze verhoogde criminaliteitsgraad onder vreemdelingenjongeren? De hogere pakkans of de sociaal-economische achterstand van de allochtone bevolkingsgroe...